W rachunkach za ogrzewanie pompa ciepła zwykle wygrywa z gazem, ale rozmiar przewagi zależy od domu. W dobrze ocieplonym budynku z ogrzewaniem podłogowym różnica sięga kilku tysięcy złotych rocznie. W starym domu na grzejnikach potrafi niemal zniknąć. Za to zakup pompy kosztuje wielokrotnie więcej niż kocioł, więc o opłacalności decydują dotacja i liczba lat, przez które będziesz z niej korzystać.
Ile kosztuje ogrzewanie domu pompą ciepła, a ile gazem?
Zestawienia to kalkulacje dla domu 150 m2 z ciepłą wodą dla czterech osób. Dwie pierwsze pochodzą z narzędzi związanych z branżą pomp ciepła: kalkulator Polskiego Alarmu Smogowego (PAS) opiera się na narzędziu POBE, porozumienia producentów i instalatorów. Różnice w wynikach biorą się z innego zapotrzebowania domu na ciepło i innych cen.
| Źródło i założenia | Gaz ziemny | Pompa ciepła |
|---|---|---|
| PAS, wrzesień 2026, 120 kWh/m2 rocznie | 8676 zł | od 4700 zł (gruntowa z podłogówką) do 7189 zł |
| POBE, III kw. 2026, 80 kWh/m2 rocznie (standard WT 2017) | ok. 6200 zł z podłogówką, ok. 6410 zł z grzejnikami | ok. 3930 zł powietrzna z podłogówką, ok. 3330 zł gruntowa |
| Globenergia, październik 2026, WT 2017, gaz 3,92 zł/m3, prąd w G12w ok. 0,89 zł/kWh | może przekraczać 10 tys. zł | najniższe koszty ma gruntowa, potem powietrzna (bez podanych kwot) |
Wniosek jest wspólny, choć kwoty się różnią: im lepiej ocieplony dom, tym niższy rachunek, a pompa wygrywa z gazem w każdym zestawieniu. Dla porównania, w tych samych wyliczeniach PAS pellet kosztuje 12 852 zł rocznie, a POBE podaje ok. 9090 zł. Jeśli rozważasz to paliwo, więcej znajdziesz w opisie, jak działa kocioł na pellet.
Jak policzyć koszty eksploatacji pompy ciepła u siebie?
Kluczem jest SCOP, czyli sezonowy współczynnik efektywności: ile kWh ciepła pompa oddaje z jednej kWh prądu w ciągu całego sezonu. PORT PC, organizacja branży pomp, wyliczył dla 17 000 kWh ciepła rocznie i prądu w taryfie G12w po ok. 0,89 zł/kWh brutto:
| SCOP | Zużycie prądu | Koszt energii |
|---|---|---|
| 3 | ok. 5667 kWh | ok. 5043 zł |
| 4 | 4250 kWh | ok. 3783 zł |
| 5 | 3400 kWh | ok. 3026 zł |
To koszt samej energii, bez inwestycji i serwisu. Gaz po ok. 34,7 gr/kWh (założenie POBE) dałby za tyle ciepła ok. 5900 zł, i to przy założeniu, że kocioł nie traci nic na sprawności. Z tych cen wynika, że pompa zaczyna się opłacać w eksploatacji mniej więcej od SCOP 2,6, a z uwzględnieniem strat kotła próg wypada trochę niżej. Przy SCOP 3 przewaga jest jednak niewielka.
Licząc rachunek dla własnego domu, nie przyjmuj wartości z folderu. Producent podaje zwykle wartość najkorzystniejszą, a według kb.pl przeciętny SCOP wynosi ok. 3,5 dla pompy powietrznej i ok. 4,5 dla gruntowej. Nieszczelny dom i błędy montażu obniżą go jeszcze bardziej.
Drugą dźwignią jest taryfa. G12 daje tańszy prąd zwykle w nocy (ok. 22:00-6:00) i ok. 13:00-15:00, a G12w dodatkowo w weekendy. Godziny zależą od operatora, a kb.pl szacuje oszczędność względem G11 nawet na 20-30%. Im więcej pracy pompy przypada na tanie strefy, tym niższy rachunek.
Czy pompa ciepła ma sens w starym domu z grzejnikami?
Ma, ale wynik zależy od temperatury wody w instalacji, a nie od wieku budynku. Ogrzewanie podłogowe pracuje na wodzie 30-45°C, grzejniki na 50-70°C (przy pompie zwykle 55°C). Według kb.pl ta sama pompa osiąga SCOP 4,5-5,0 przy podłogówce (35°C) i ok. 3,0-3,2 przy grzejnikach (55°C). Każdy 1°C niższej temperatury zasilania poprawia sprawność o 2-3%.
Fraunhofer ISE zmierzył pompy w istniejących budynkach i nie znalazł związku między wiekiem domu a sezonową efektywnością. Powietrzne pompy miały SPF od 2,6 do 4,9 (średnio 3,4), gruntowe z sondami 3,6-5,4. Ważniejsze okazały się wymagana temperatura zasilania i dobór mocy, bo przewymiarowana pompa włącza się i wyłącza zbyt często (taktuje). Emisje były o 37-70% niższe niż przy gazie.
Wybierając pompę do nieocieplonego domu, pamiętaj o pułapce. Urządzenie dobrane do dzisiejszego zapotrzebowania będzie po dociepleniu za duże: krótkie cykle, wyższe rachunki, krótsza żywotność. Planując termomodernizację, skończ ją przed sezonem grzewczym albo zostaw dotychczasowe źródło ciepła, jeśli dobierasz pompę mniejszą z myślą o przyszłości.
Jak pompa ciepła zachowuje się w mrozy?
Wraz ze spadkiem temperatury sprawność maleje. Dla NIBE S2125 producent podaje COP ok. 5,2 przy +7°C i wodzie 35°C, a przy -7°C i tej samej temperaturze zasilania ok. 2,7. Pompa dalej grzeje, ale pobiera znacznie więcej prądu. Przy największych mrozach pomaga wbudowana grzałka elektryczna, która pokrywa chwilowy niedobór mocy, a jej włączenie nie oznacza awarii.
Moc dobiera się do temperatury obliczeniowej lokalizacji i charakterystyki budynku, a w Polsce bywa ona znacznie niższa niż -15°C. Dlatego sprawdzając ofertę, zapytaj instalatora o obliczenia, a nie tylko o katalogową moc. Więcej o zasadzie działania znajdziesz w opisie, jak działa pompa ciepła powietrze-woda.
Ile kosztuje zakup i montaż pompy ciepła, a ile kotła gazowego?
Ceny są orientacyjne i różnią się między źródłami.
- Powietrzna pompa ciepła: kb.pl (styczeń 2026, brutto z 8% VAT) szacuje montaż kompletnej instalacji na ok. 20 000-30 000 zł, a zestawy z pompą 8-9 kW wychodzą od ok. 47 000 do 60 000 zł. Bosch podaje w 2026 r. 42 000-70 000 zł za urządzenie i 18 000-22 000 zł za montaż, razem 60 000-92 000 zł.
- Gruntowa pompa ciepła (Bosch, 2026): z kolektorem poziomym 76 000-96 000 zł, z odwiertami pionowymi 100 000-120 000 zł.
- Kocioł gazowy kondensacyjny (Muratordom, wrzesień 2026): najprostsze 3500-4500 zł, średnia półka 5000-9000 zł, zaawansowane od 10 tys. zł. Pakiety z zasobnikiem ciepłej wody to 9-18 tys. zł. Do tego dochodzą montaż i kotłownia.
- Przyłącze gazowe, jeśli go nie masz: standardowe do 15 m 4000-8000 zł. U PSG ryczałt to ok. 3589-4414 zł netto plus VAT, a dodatkowe metry kosztują 150-240 zł za metr bieżący.
Porównując oferty, wlicz przyłącze do gazowego wariantu. Dla domu bez gazu zmniejsza ono różnicę w cenie.
Jakie dotacje dostaniesz na pompę ciepła, a jakie na kocioł gazowy?
Na kocioł gazowy dotacji nie ma. W Czystym Powietrzu od 31.03.2025 przestał być kosztem kwalifikowanym. Wyjątkiem są układy hybrydowe, w których głównym źródłem jest odnawialne, np. pompa, a gaz tylko szczytowym, ale na razie nie ma krajowych programów, które by je wspierały.
Na pompę w istniejącym domu działa Czyste Powietrze. Maksymalne kwoty:
| Rodzaj pompy | Poziom podstawowy | Podwyższony | Najwyższy |
|---|---|---|---|
| Powietrze/woda (podwyższona klasa efektywności) | 14 080 zł | 24 640 zł | 35 200 zł |
| Gruntowa | 18 000 zł | 31 500 zł | 45 000 zł |
| Powietrze/powietrze | 4 480 zł | 7 840 zł | 11 200 zł |
| Dolne źródło | 8 000 zł | 14 000 zł | 20 000 zł |
Poziom zależy od dochodu. Podstawowy (do 40% kosztów) wymaga dochodu rocznego do 135 000 zł. Podwyższony (do 70%) przysługuje przy dochodzie miesięcznym do 2250 zł na osobę (3150 zł w gospodarstwie jednoosobowym). Najwyższy (do 100%) dotyczy dochodu do 1300 zł na osobę (1800 zł w jednoosobowym).
Składając wniosek, miej na uwadze zmiany od 20.07.2026. Kwoty na pompy nie wzrosły, a 10% podwyżki objęło tylko ocieplenie i stolarkę. Usunięto też dopłatę do pompy powietrze/woda bez podwyższonej klasy efektywności, a ministerstwo nie planuje podwyżki. Program Moje Ciepło (do 30% lub 45% kosztów, maksymalnie 21 000 zł, nabór do 26.02.2027 lub do wyczerpania puli) dotyczy wyłącznie nowych domów.
Czy można jeszcze zamontować kocioł gazowy?
Tak. Żaden krajowy przepis nie zakazuje dziś montażu kotła gazowego ani nie nakazuje demontażu istniejącego. Kierunek zmian jest jednak jasny. Dyrektywa EPBD (UE 2024/1275) zakłada budynki zeroemisyjne: nowe domy od 2030 r., a cel wycofania kotłów na paliwa kopalne do 2040 r. Polska nie wdrożyła jeszcze całości dyrektywy, choć termin minął 29.05.2026.
Na koszty gazu wpłynie też ETS2, unijny system opłat za emisję CO2 z ogrzewania budynków. Jego start przesunięto z 2027 na 2028 r., a Polska ma dostać ok. 17% budżetu Społecznego Funduszu Klimatycznego, który ma łagodzić skutki. Kupując dziś kocioł, który ma służyć kilkanaście lat, licz się więc z droższym paliwem w drugiej części jego życia.
Po ilu latach zwraca się droższa pompa ciepła?
Orientacyjny zwrot wyliczysz z przykładu, dzieląc różnicę w cenie zakupu przez roczną oszczędność. Weź różnicę w zakupie 50 000 zł i oszczędność wg POBE: gaz z podłogówką ok. 6200 zł, pompa powietrzna ok. 3930 zł, czyli ok. 2270 zł rocznie.
- Bez dotacji: 50 000 zł / 2270 zł to ok. 22 lata.
- Z dotacją 24 640 zł (poziom podwyższony): zostaje 25 360 zł, czyli ok. 11 lat.
- Z dotacją 35 200 zł (poziom najwyższy): zostaje 14 800 zł, czyli ok. 6,5 roku.
Przeliczając zwrot, uwzględnij serwis i swoją cenę prądu, bo te kwoty nie obejmują serwisu. Przy dochodach, które nie dają prawa do wyższej dotacji, pompa zwraca się wolno. Najkrócej wychodzi tam, gdzie dom jest ocieplony, instalacja niskotemperaturowa, a dotacja wysoka.
